Bu sayfa MonoFina'nın muhasebe hesaplama kurallarını, dayandığı hükümle ve uygulama durumuyla birlikte listeler. Her kuralın yanındaki Durum sütunu, kuralın bugün kullanımda mı, geliştirme aşamasında mı, yoksa mali müşavir teyidi bekleyen bir varsayım mı olduğunu gösterir.
Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor etiketli kurallar MonoFina'nın varsayımıdır; mali müşavir itiraz ederse yalnızca ilgili kural değişir. "Geliştirme aşamasında" etiketli kurallar henüz otomatik uygulanmaz; ilgili kayıtlar elle yevmiye fişiyle girilir.

Kural Tablosu

KodKonuKuralDayanakDurum
P-01Dövizli belgenin TL'ye çevrilmesiBelge, kayıt günündeki TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrilir. Hafta sonu/tatilde son iş günü bülteni kullanılır.KDVK 26 ("vergiyi doğuran olayın meydana geldiği andaki cari kur"); VUK 215Geliştirme aşamasında (alış/gider faturalarında döviz alış kuru kullanımda; satış faturası ve tekliflerde döviz satış kuru kullanılıyor, kural ile uyum çalışması bekliyor)
P-02Dövizli ALIŞ faturasının ödenmesiÖdeme günü 320, faturanın kayıtlı TL tutarıyla kapanır. Ödenen TL ile kayıtlı TL arasındaki fark ödeme günü 656 (zarar) / 646 (kâr) olur. O gün KDV kaydı YOK; 191'e de kayıt yok. Ödeme kuru ödeme günü TCMB döviz alış kurudur; ödeme formunda değiştirilebilir, boş bırakılırsa ödeme günü kuru alınır (alınamazsa ödeme reddedilir). Fark, ödeme fişinin içinde aynı fişte yazılır.KDVK 24/c (kur farkı matraha dahil); KDVK 34/1 (KDV, faturada gösterilip deftere kaydedilmeden indirilemez)Kullanımda
P-03Gelen KUR FARKI faturası (alış)Fatura "Kur Farkı Faturası" türüyle girilir ve ödeme kuralındaki ödemeye bağlanır. Fatura matrahı M, KDV'si K, ödeme günü yazılan kur farkı F ise fiş: 191 B K · 656 B (M − F) [eksiyse 656 A] · 320 A (M + K − F). Satıcı KDV'yi farkın içinden ayırmış da olsa (iç yüzde), üstüne eklemiş de olsa fiş doğru çıkar. Fatura NORMAL gider faturası olarak girilirse matrah ikinci kez gidere yazılır; tedarikçide kullanılmamış kur farkı varken normal alış faturası girilirse sistem uyarır ve kur farkı faturası seçeneğine yönlendirir (engellemez). Kur farkı faturasındaki KDV oranı ilgili alış faturasının oranlarından farklıysa ve tedarikçi yurt dışı ise de yalnız uyarı verilir. Sınırlama: kur düşüşünde (alıcı lehine kur farkı) alıcının keseceği kur farkı faturası ve KDV'si sistemde YOKTUR; mükellef/mali müşavir tarafında yürütülür.KDVK 24/c, 34/1Kullanımda · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor
P-04Dövizli SATIŞ tahsilatıAlış ödemesi kuralının aynası: 120 kayıtlı TL ile kapanır, fark tahsilat günü 646 / 656. Satıcı lehine fark varsa sistem "Kur Farkı Faturası Kesilmeli" uyarısı ve taslak üretir. Kesilen faturada fiş: 120 B (M + K − F) · 646 A (M − F) [eksiyse 646 B] · 391 A K. Alıcı lehine farkta (kur düşüşü) alıcının bize keseceği fatura gelen kur farkı faturası mantığıyla, ters yönde girilir.KDVK 24/c; VUK 231/5 (7 gün — kur farkında başlangıç tarihi YORUM: tahsilat günü)Geliştirme aşamasında · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (7 günün başlangıcı)
P-05Dönem sonu kur değerlemesiDövizli hesaplar her hesap için ayrı değerlenir: döviz bakiyesi × (dönem sonu kuru − kayıtlı ortalama kur). Kasa efektif alış, banka ve cariler döviz alış kuruyla değerlenir. Ay sonu ve geçici vergi dönemleri (3/6/9/12) ile yıl sonunda yapılır. Yeni dönemde ters kayıt YAPILMAZ. Değerleme farkına KDV yok, fatura yok.VUK 280 ("borsa rayici", rayiç yoksa Bakanlıkça tespit edilen kur); kur türü ayrımı YORUMGeliştirme aşamasında (Plan 56 ile kapatıldı) · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (kur türü ayrımı)
P-06Satılan malın maliyetiYürüyen ağırlıklı ortalama maliyet (AOSM), sürekli envanter. Her satışta 621 B / 153 A, satış anındaki ortalama maliyetle yazılır. LIFO yok.VUK 274 ("Emtia, maliyet bedeliyle değerlenir."); yöntem seçimi YORUMOrtalama maliyet hesabı kullanımda; 621 fişinin otomatik üretimi geliştirme aşamasında
P-07İade faturasıSatış iadesi: 610 B · 191 B / 120 A, ayrıca 153 B / 621 A, malın satıldığı andaki maliyetle. Alış iadesi: 320 B / 153 A · 391 A. Stoğa giriş için malın fiilen işletmeye dönmesi şarttır. e-Belge: İADE tipi + iade edilen faturaya referans (BillingReference) zorunludur.KDVK 35 (değişikliğin olduğu dönemde düzeltme; "iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması … şarttır"); GİB 28.01.2025 paketiGeliştirme aşamasında
P-08Ay sonu KDV mahsubuFiş tarihi = dönemin son günü. 391 B / 191 A ve önceki dönemden devreden 190 A. Kalan fark: ödenecekse 360 A, devredecekse 190 B. Sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV (2 No.lu) yalnız ödenmişse indirime girer.KDVK 29/1-(ç) (Ek: 7491/30) "…sorumlu sıfatıyla beyan edilerek ödenen katma değer vergisi"; fiş tarihi YORUMGeliştirme aşamasında
P-09Personel avansıMaaş avansı 196'da izlenir ve bordroda 335 B / 196 A ile mahsup edilir. İş avansı 195'te izlenir; yalnız harcama belgesiyle kapanır, maaştan kesilmez.TBK 407 ("İşveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça takas edemez."); 195/196 tanımları MSUGT (alıntı doğrulanmadı)Geliştirme aşamasında (kısmen) · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (MSUGT dayanağı)
P-10Bordro ve SGKÜcret gideri bordro tahakkukuyla doğar: 770 B (brüt + işveren payları) / 335 A (net) · 360 A (GV + DV) · 361 A (SGK işçi + işveren + işsizlik). SGK ödemesi 361 B / 102 A; işçi payı ikinci kez gider yazılmaz. Bordrosuz "patron modu" DESTEKLENMEZ: bordroyu mali müşavir yapar; kullanıcı bordro özetini (brüt, kesintiler, işveren payı) tahakkuk olarak girer. Net tutardan brüte geri hesaplama yapılmaz (asgari ücret istisnası, kümülatif matrah, teşvik bilinmeden doğru sonuç çıkmaz).VUK 238 ("İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar."); VUK 227 (tevsik)Kısmen kullanımda (bordro servisi mevcut; denetimi Plan 40'ta) · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (patron modu reddi)
P-11770 alt hesapları770.01 ücret, 770.02 SGK işveren payı, 770.03 işsizlik işveren payı varsayılan olarak açılır. Yasal zorunluluk değildir; gider bildirimi ve mali müşavire aktarım için önerilir.MSUGT: 3 haneli hesaplar zorunlu, alt hesaplar serbest (alıntı doğrulanmadı)Geliştirme aşamasında · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (MSUGT dayanağı)
P-12Tahakkuksuz vergi/SGK ödemesiTahakkuku olmayan vergi/SGK ödemesi 360/361'i borç bakiyeye düşürmez. Ödeme 136 Diğer Çeşitli Alacaklar'da bekler, tahakkuk gelince 360 B / 136 A ile kapanır. Sistem kullanıcıyı uyarır.Pasif hesap işleyişi (MSUGT, alıntı doğrulanmadı) — YORUMGeliştirme aşamasında · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (136 seçimi)
P-13Kilitli döneme ait düzeltme / stornoStorno, BUGÜNÜN tarihiyle ve orijinal fişin tam tersi (ayna) olarak atılır; kilitli döneme geriye dönük kayıt eklenmez. Aynı hesap yılındaki hata için ters kayıt asıl hesaba yazılır (ör. 770/153); 671/689 yalnız önceki hesap yılları için kullanılır. Bilinen sınır: ayna storno 191/391'i cari aya düşürür. Kullanıcı kilitli dönem için ayrıca düzeltme beyannamesi verirse aynı KDV iki kez düzeltilmiş olur. Bu yüzden storno ekranının şu uyarıyı vermesi hedeflenir: "Bu fiş kilitli {ay} dönemine ait {tutar} TL KDV içeriyor. Düzeltme beyannamesi verecekseniz mali müşavirinize danışın; bu KDV {cari ay} beyanına da yansır."VUK 217 ("Yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir."); VUK 219 (kayıt zamanı); KDVK 35Storno kullanımda; uyarı geliştirme aşamasında · Varsayım — mali müşavir teyidi bekleniyor (açık konu: düzeltme beyannamesi durumunda KDV ayağının 360/190'a yönlendirilmesi)
P-14Dövizli alış faturasının ÇEKLE ödenmesiÇek verildiği/ciro edildiği gün çekin TL tutarı tedarikçi borcuna mahsup edilir (320 B / 101 A); faturanın döviz bakiyesi o gün kapanmaz, fatura "çekle ödeme bekliyor" görünür. Kesinleşme günü çekin tahsil günüdür; tahsil günü bilinmiyorsa vade günüdür. Çekler ekranında "Ödendi / Kesinleştir" ile (tarih varsayılanı vade, değiştirilebilir) o günün TCMB döviz alış kuruyla kapanan döviz = çek TL ÷ kur hesaplanır; 320'nin defter kuruyla farkı 656.01 / 646.01'e yazılır. Çek fatura bakiyesini aşarsa fatura kapanır, aşan TL tedarikçi carisinde borç bakiyesi olarak kalır. Kesinleşme geri alınabilir.Mali müşavir cevabı (Mustafa aktardı, 10.10.2026); tahsil günü bilinmiyorsa vade günü: YORUMKullanımda · Varsayım — mali müşavir teyidi: ciro günü / kesinleşme günü

Dayanak sütunundaki "YORUM" ibaresi, hükmün doğrudan değil MonoFina'nın yorumuyla uygulandığını; "alıntı doğrulanmadı" ibaresi, ilgili metnin resmî kaynaktan henüz doğrulanmadığını gösterir.